Đá tự nhiên – Đá làng nhồi:  Par 1: Lịch Sử làng nghề

Đá được ghi vào sử sách quốc gia cả trăm, nghìn năm nay. Và người dân nơi đây được sinh ra giữa tứ bề là đá. Họ sống bằng nghề làm đá. Và đá đã nuôi sống họ hàng trăm, nghìn năm nay. Thế nên người ta nặng lòng với đá, để rồi họ đã trả ơn đá bằng những tác phẩm nghệ thuật của mình, đóng góp vào các công trình hạng mục quốc gia. Và mang cả thương hiệu ra tầm quốc tế. Đó là câu chuyện làng nghề chạm khắc đá ở thị trấn Nhồi (huyện Đông Sơn, Thanh Hóa nay thuộc phường An Hưng, Tp.Thanh Hoá).

Làng đá Nhồi có tự bao giờ?

Vâng! Người và đá làng Nhồi xứ Thanh được ghi vào sử sách như thế đấy! Nhưng đến khi hỏi người dân “xứ đá” rằng, nghề đá làng mình đã “hưởng thọ” bao nhiêu tuổi rồi? Tất thảy mọi người đều ngơ ngác nhìn nhau, ừ nghề đá làng mình có tự bao giờ nhỉ?

núi Nhồi nay thuộc địa phần phường An Hưng, Thành Phố Thanh Hoá

May quá, gặp được TS Phạm Văn Đấu, người chuyên nghiên cứu về khảo cổ học. Trong đó cụ thể là nghiên cứu về truyền thống văn hóa Đông Sơn. Theo ông, suốt 20 năm Lý Thường Kiệt trị nhậm ở Thanh Hóa đã từng tiến hành khai thác đá quý ở núi Nhồi để xây dựng nhiều công trình thành quách, chùa chiền, phủ đệ…

Họ sống bằng nghề làm đá. Và đá đã nuôi sống họ hàng trăm, nghìn năm nay.

Như vậy, làng nghề (đục, đẽo, chạm khắc đá) được hình thành từ đấy. Biết rằng, Lý Thường Kiệt (1019-1105), tính ra thì nghề đá làng Nhồi đã có cách đây khoảng 950 năm trở lên. Tuy nhiên, đây chỉ là giả thuyết. Có thể làng nghề ra đời sớm hơn, thậm chí là ra đời muộn hơn đây rất nhiều. Vì theo như cuốn sách “Đại Nam nhất thống chí”: Nếu tính ra từ đời Tấn đến giai đoạn thời Lý Thường Kiệt còn kéo dài đến 10 thế kỷ. Ôi! thế vậy thì “xứ đá” của người Thanh đã hưởng thọ già lắm rồi, ít cũng phải gần hai ngàn năm.

TS Phạm Văn Đấu chỉ tiếc rằng, mình có nhà biên sử nhưng lại không có người chép lại sử sách làng nghề chạm, khắc đá núi Nhồi. Người dân có gia phả, chủ yếu lại ghi về vai vế, thứ bậc dòng họ. Mà có khi họ làm ăn tối mịt suốt ngày, có ai rỗi mà ghi. Cho nên cái nghề đục đục, chát chát ấy có tự bao giờ cũng mấy ai hay.

Tuy nhiên, để hiểu được lịch sử “xứ đá” có tự bao giờ, chúng ta lại cần phải căn cứ vào những tấm bia mộ đá. Bởi đó là sản phẩm nghề chạm khắc đá, là hiện vật minh chứng cho tuổi của làng nghề. Cứ như sách “Đại Nam nhất thống chí” chép: “Một trong những công trình đầu tiên được thợ đá làng Nhồi tạo nên đó là chùa Hình, chùa Tiên Sơn. Chùa Tiên Sơn ở trong động núi Khế, thuộc Nhuệ thôn, xã An Hoạch. Phía bắc chùa ở sườn núi có một hang đá, có 2 lỗ tả, hữu rộng 5-6 thước, dài chừng 2 trượng xây làm cửa, vách đá khắc tượng quân Đế, bên cạnh khắc tượng Chu Xương, cùng với tả hữu, tất cả 5 pho tượng. Trên đầu chỗ thờ có khắc hai chữ “Nghiêm nhiên”, cả hai bên vách đá có người đá, voi đá, ngựa đá. Phía trên vách đá khắc chìm 4 chữ “Thiên cổ vĩ nhân” và một chữ “Thần” nổi. Chùa Tiên Sơn do Lê Định Truyền, người sở tại dựng năm Hoằng Định thứ 10 (1609)”.

Đôi bàn tay khéo léo của những nghệ nhân làng Nhồi đã thổi hồn vào đá, tạo ra những sản phẩm hết sức tinh xảo, mang đậm giá trị truyền thống

Lăng Quận Mãn – Đây là một công trình kiến trúc độc đáo bằng đá vào loại bậc nhất Thanh Hóa. Tất cả các hiện vật trong khu vực thờ Quận Mãn từ các con giống, lính hầu, điện thờ, ngai thờ… đều được làm bằng đá với một kỹ thuật tinh xảo mà ít nơi có được. Đình Thượng là nơi thờ thành hoàng, “ông tổ nghề đục đá”. Hiện còn lại nhiều tác phẩm điêu khắc bằng đá rất sinh động.

Như vậy, căn cứ vào sách vở thì làng nghề chạm khắc đá núi Nhồi ít nhất cũng đã có từ hơn một ngàn đến gần hai ngàn năm. Tuy nhiên, nó phát triển mạnh mẽ khoảng độ hơn 500 năm.

Một thời vang bóng

Thời xưa, làng Nhồi được gọi là làng Nhuệ Thôn, sau chuyển thành làng Nhồi của xã Đông Hưng, huyện Đông Sơn, tỉnh Thanh Hóa. Làng Nhồi nay đã được đổi tên thành đường Quan Sơn, phường An Hoạch, thành phố Thanh Hóa. Làng Nhồi cạnh núi Nhồi (núi An Hoạch) và mỏ đá Quảng Nạp có lợi thế về điều kiện tự nhiên để hình thành và phát triển nghề chạm khắc đá từ nguồn nguyên liệu dồi dào với các loại đá quý hiếm.

Ông Lê Thiều Quế, chủ xưởng chạm khắc đá Chương Quế, số 21 Quan Sơn, phường An Hoạch, thành phố Thanh Hóa tâm sự: “Làng nghề chạm khắc đá làng Nhồi ra đời từ lâu lắm rồi, tôi chỉ biết các cụ truyền lại cho đến đời mình đến gần chục đời. Giai đoạn hưng thịnh nhất của làng vào những năm 1985-1990, tiếp đó là giai đoạn những năm 2000-2008. Ngày xưa, sản phẩm chính của làng nghề chạm khắc đá làng Nhồi là sản phẩm về đồ thủ công mỹ nghệ như tượng các con giống, tượng phật,các tấm bia..”

Theo tài liệu thống kê của năm 1995, cả làng đã có trăm hộ gia đình với khoảng 200 lao động làm nghề chạm khắc đá mỹ nghệ. Do đó, nghề chạm khắc đá mỹ nghệ ở làng Nhồi đã trở thành nguồn thu nhập chính với hơn 80 % số hộ gia đình ở làng.

Những sản phẩm kết tinh từ đá.

Đôi bàn tay khéo léo của những nghệ nhân làng Nhồi đã thổi hồn vào đá, tạo ra những sản phẩm hết sức tinh xảo, mang đậm giá trị truyền thống, góp phần tạo nên nhiều công trình có giá trị văn hóa, nghệ thuật đặc sắc.

Đã có nhiều công trình độc đáo bằng đá do những nghệ nhân chạm khắc đá làng Nhồi tạo ra như: tượng Khổng Minh cao gần 2m được đặt ở chùa Hinh Sơn; bia mộ Phan Đình Phùng và tấm bia ghi công đức Lê Lợi ở huyện Bắc Đà, sông Đà. Đặc biệt Công trình Trúc Lâm Thiền Viện tại nước Pháp đã được đích thân thợ làng Nhồi sang tận nơi chạm khắc. Gần đây nhất chính là tượng đài Lê Lợi cao gần 15m cũng từ đá và thợ đá làng Nhồi mà thành. Đá núi Nhồi cũng được dùng để lát quanh hồ Gươm nhân kỷ niệm Đại lễ 1.000 năm Thăng Long.

tag: luxury stoneĐá onyxĐá Thạch anhĐá nhân tạokho đá ốp látđá ốp lát, stoneđánhà thầustoneluxury stoneĐá hoa vănĐá cầu thangĐá thang máyđá mặt tiềnđá graniteđá marbleđá bàn bếptranh đá cao cấotranh đá tự nhiênđá cao cấpphù điêu đáđá ốp bậc tam cấpđá ốp lát Hà Nộiđá ốp lát đẹpđá ốp lát uy tínnhà thầu uy tínđá ốp nền nhà,đá ốp biệt thự,

------- Bình luận bằng Facebook -------

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

9999.999.999
Hiển thị liên hệ